پیش‌بینی رؤیت‌پذیری هلال ماه محرّم ۱۴۴۸ قمری در ایران

 

برای رؤیت هلال در شب اوّل ماه، عواملی چون «زمان غروب خورشید و ماه» و «اختلاف زمان غروب آن دو» و «مختصّات خورشید و ماه و جدایی زاویه‌ای ماه و خورشید که از اختلاف ارتفاع ماه و خورشید، و نیز اختلاف سمت آن دو نشئت می‌گیرد» و «درصد روشنایی هلال و به اصطلاح فاز ماه» و … مؤثّرند. امروزه، برنامه‌هایی تهیّه شده‌اند که با محاسبات رایانه‌ای و طبق معیارهای ریاضی و تجربی، این عوامل را برای بیشترِ نقاط زمین در نظر می‌گیرند و الگوهای رؤیت‌پذیری هلال ماه را پیش‌بینی و ترسیم می‌کنند. (معیارها برای محدودۀ عرض جغرافیایی ۶۰ درجۀ جنوبی تا ۶۰ درجۀ شمالی است و برای عرض‌های بیشتر از ۶۰ درجه پاسخ‌گو نیست.)

به تصاویر زیر بنگرید:
نقشۀ یک: نقشۀ رؤیت‌پذیری هلال ماه محرّم ۱۴۴۸ قمری، در غروب دوشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، بر اساس معیار «یالوپ»:

نقشۀ دو: نقشۀ رؤیت‌پذیری هلال ماه محرّم ۱۴۴۸ قمری، در غروب سه‌شنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، بر اساس معیار «یالوپ»:

 

نقشۀ سه: نقشۀ رؤیت‌پذیری هلال ماه محرّم ۱۴۴۸ قمری، در غروب چهارشنبه ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، بر اساس معیار «یالوپ»:

توضیحات رنگ در نقشۀ با معیار «یالوپ»:
در مناطقی که در رنگ سبز قرار دارند، هلال به‌سادگی با چشم غیر مسلّح دیده می‌شود.
در مناطقی که در رنگ زرد (شبیه نارنجی) قرار دارند، هلال در اوضاع جوّی مناسب، با چشم غیر مسلّح دیده می‌شود.
در مناطقی که در رنگ ارغوانی (شبیه صورتی) قرار دارند، رؤیت هلال ممکن است نیاز به ابزار و چشم مسلّح داشته باشد؛ یعنی پس از رؤیت با ابزار، ممکن است هلال با چشم غیر مسلّح نیز دیده شود.
در مناطقی که در رنگ آبی قرار دارند، هلال فقط با چشم مسلّح دیده می‌شود.
در مناطقی که بی‌رنگ هستند، رؤیت هلال ناممکن و نشدنی است. (زیرا مقارنه پیش از غروب آفتاب رخ می‌دهد و ماه نیز پس از غروب آفتاب، غروب می‌کند؛ امّا روشنایی هلال به اندازه‌ای نیست که حتّی با چشم مسلّح دیده شود!)
در مناطقی که در رنگ قرمز قرار دارند، رؤیت هلال ممتنع و غیر قابل تحقّق است. (زیرا ماه پیش از غروب آفتاب، غروب می‌کند یا اینکه مقارنه پس از غروب آفتاب رخ می‌دهد.)

نتیجه‌گیری:

مقارنۀ ماه و خورشید در ساعت ۲:۵۴ UTC یا ۶:۲۴ IRST دوشنبه ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی رخ می‌دهد؛ امّا در کرۀ زمین، حدود ۱۲ ساعت برای امکان نخستین رؤیت هلال با چشم مسلّح، و حدود ۱۵ ساعت برای امکان نخستین رؤیت هلال با چشم عادی زمان لازم است.

رؤیت‌پذیری هلال بنا بر مبانی مختلف فقهی، تنها برای کشور ایران چنین پیش‌بینی می‌شود:

(کافی است مبنای مرجع تقلید خویش را بیابید و فقط بندهای همان مبنا را بخوانید.)

مبنای یکم: مبنای «لزوم رؤیت هلال با چشم عادی» و «اشتراط اتّحاد افق» (مبنای فقهی مشهور فقهاء مانند حضرات آیات عظام امام خمینی(ره)، گلپایگانی(ره)، اراکی(ره)، سیّدمحمّد صدر(ره)، سیستانی، شبیری زنجانی، مکارم شیرازی، سبحانی، سیّدمحمّدتقی مدرّسی، دوزدوزانی تبریزی)

۱- در غروب دوشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ شمسی (و ۲۹ ذی‌حجّۀ ۱۴۴۷ قمری در ایران) برابر با ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، در غرب و شمال‌غربی ایران (استان‌های آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل، زنجان، کردستان، همدان، کرمانشاه، لرستان، ایلام، و غرب استان خوزستان)، پس از یافتن و رؤیت هلال با چشم مسلّح، رؤیت آن با چشم عادی بسیار دشوار است و اگر به احتمالِ بسیار اندک دیده شود، با توجّه به «شرط اتّحاد افق» و دقّت در نقشه‌های هم‌افقی، تنها برای همین مناطق کافی است و برای اثبات اوّل ماه در مناطقِ شرقی‌تر از آن، مفید نیست. در غروب دوشنبه، رؤیت هلال با چشم عادی در شمال و مرکز و جنوب و شرق ایران (بقیّۀ استان‌ها) ناممکن است.
۲- در غروب سه‌شنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ شمسی (و ۳۰ ذی‌حجّۀ ۱۴۴۷ قمری در ایران) برابر با ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، هلال در سراسر ایران به‌راحتی با چشم عادی دیده می‌شود و چهارشنبه ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، روز اوّل ماه محرّم ۱۴۴۸ قمری خواهد بود.
***

مبنای دوم: مبنای «لزوم رؤیت هلال با چشم عادی» و «کفایت رؤیت در نقاطی که در بیشترِ شب با هم مشترک‌اند» (مبنای فقهی حضرت آیت‌الله العظمی وحید خراسانی)

۱- رؤیت هلال با چشم عادی در غروب دوشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، در شرق و مرکز و جنوب و شمال ایران، ناممکن و در غرب و شمال‌غربی ایران، پس از یافتن و رؤیت هلال با چشم مسلّح، بسیار دشوار است؛ امّا در محدودۀ نارنجی‌رنگ نقشۀ یک (از جمله: شمال‌غربی و غرب قارّۀ آفریقا) هلال مطمئنّاً با چشم عادی دیده می‌شود و ایران نیز، در بیشترِ شب با آنجا مشترک است؛ در نتیجه، در سراسر ایران، سه‌شنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، روز اوّل ماه محرّم ۱۴۴۸ قمری خواهد بود.
***

مبنای سوم: مبنای «لزوم رؤیت هلال با چشم عادی» و «کفایت رؤیت در نقاطی که در بخشی از شب با هم مشترک‌اند» (مبنای فقهی حضرات آیات عظام خویی(ره)، تبریزی(ره)، لطف‌الله صافی گلپایگانی(ره)، محمّداسحاق فیّاض(ره)، جوادی آملی)

۱- رؤیت هلال با چشم عادی در غروب دوشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، در شرق و مرکز و جنوب و شمال ایران، ناممکن و در غرب و شمال‌غربی ایران، پس از یافتن و رؤیت هلال با چشم مسلّح، بسیار دشوار است؛ امّا در محدودۀ سبزرنگ و نارنجی‌رنگ نقشۀ یک (از جمله: مرکز و غرب اقیانوس اطلس، و شمال‌غربی و غرب قارّۀ آفریقا) هلال مطمئنّاً با چشم عادی دیده می‌شود و ایران نیز، در بخشی از شب با آنجا مشترک است؛ در نتیجه، در سراسر ایران، سه‌شنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، روز اوّل ماه محرّم ۱۴۴۸ قمری خواهد بود.
***

مبنای چهارم: مبنای «لزوم رؤیت هلال با چشم عادی» و «کفایت رؤیت در هر نقطه‌ای برای همۀ نقاط زمین» (مبنای فقهی حضرت آیت‌الله العظمی بشیرحسین نجفی)

۱- در غروب دوشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، هلال در محدودۀ سبزرنگ نقشۀ یک (از جمله: بیشترِ اقیانوس آرام، بیشترِ آمریکای شمالی، سراسر آمریکای مرکزی، بخشی از شمال آمریکای جنوبی، و مرکز و غرب اقیانوس اطلس)، به‌راحتی با چشم عادی دیده می‌شود؛ از این‌رو، برای ایران و همۀ نقاط زمین، سه‌شنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، روز اوّل ماه محرّم ۱۴۴۸ قمری خواهد بود.
***

مبنای پنجم: مبنای «کفایت رؤیت هلال با چشم مسلّح» و «اشتراط اتّحاد افق» (مبنای فقهی حضرت آیت‌الله العظمی شهید خامنه‌ای)

۱- رؤیت هلال با چشم مسلّح در غروب دوشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ شمسی (و ۲۹ ذی‌حجّۀ ۱۴۴۷ قمری در ایران) برابر با ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، در سراسر ایران ممکن است؛ ازاین‌رو، سه‌شنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، روز اوّل ماه محرّم ۱۴۴۸ قمری خواهد بود.
***

مبنای ششم: مبنای «کفایت رؤیت هلال با چشم مسلّح» و «کفایت رؤیت در نقاطی که در بخشی از شب با هم مشترک‌اند» (مبنای فقهی حضرات آیات عظام فاضل لنکرانی(ره)، سیّدکاظم حائری، نوری همدانی)

۱- رؤیت هلال با چشم مسلّح در غروب دوشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، در سراسر ایران ممکن است؛ ازاین‌رو، سه‌شنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ شمسی برابر با ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی، روز اوّل ماه محرّم ۱۴۴۸ قمری خواهد بود. / محسن فصاحت
***

برای مطالعه مبانی فقهی مربوط به «رؤیت هلال» و «اتّحاد افق»، خواندن مطالب زیر پیشنهاد می‌شود:
http://aasemaan25.blog.ir/post/Royat-Helal-Ofoq

http://ijtihadnet.ir/فتاوا-و-مبانی-رؤیت-هلال/